Khái niệm

Lãi suất hiểu theo một nghĩa chung nhất là giá cả của tín dụng, vì nó là giá của quyền được sử dụng vốn vay trong một khoảng thời gian nhất định, mà người sử dụng phải trả cho người cho vay; là tỷ lệ của tổng số tiền phải trả so với tổng số tiền vay trong một khoảng thời gian nhất định. Lãi suất là giá mà người vay phải trả để được sử dụng tiền không thuộc sở hữu của họ và là lợi tức người cho vay có được đối với việc trì hoãn chi tiêu.

Trên tầm vĩ mô, lãi suất là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô rất có hiệu quả của chính phủ thông qua việc thay đổi mức và cơ cấu lãi suất trong từng thời kỳ nhất định, làm ảnh hướng đến nền kinh tế của 1 quốc gia.

Trên tầm vi mô, lãi suất là cơ sở để cho cá nhân cũng như doanh nghiệp đưa ra các quyết định của mình như chi tiêu hay để dành gửi tiết kiệm, đầu tư, mua sắm trang thiết bị phục vụ sản xuất kinh doanh hay cho vay hoặc gửi tiền vào ngân hàng.


Sự thay đổi lãi suất bản chất cũng là do thay đổi về cung cầu. Do đó để dự đoán được lãi suất thì nghiên cứu về cung cầu của nguồn vốn là việc quan trọng nhất. 

Phân loại lãi suất

Lãi suất danh nghĩa: Lãi suất danh nghĩa là tỷ lệ biểu thị sự gia tăng của tiền sau một thời gian nhất định (thường là 1 năm) mà chưa tính đến sự thay đổi sức mua của đồng tiền trong khoảng thời gian đó hay nói cách khác là chưa điều chỉnh yếu tố lạm phát.

Lãi suất thực (real interest rate): Là tỷ lệ biểu thị sự gia tăng của hiện vật (thường được quy đổi về mặt giá trị) sau một khoảng thời gian nhất định (thường là 1 năm), được hiểu là lãi suất đã điều chỉnh yếu tố lạm phát.

Lãi suất cơ bản của ngân hàng: Lãi suất cơ bản là một công cụ để thực hiện chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong ngắn hạn. Theo Luật Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cơ bản chỉ áp dụng cho Đồng Việt Nam, do Ngân hàng Nhà nước công bố, làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh. Lãi suất cơ bản được xác định dựa trên cơ sở lãi suất thị trường liên ngân hàng, lãi suất nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất huy động đầu vào của tổ chức tín dụng và xu hướng biến động cung-cầu vốn. Theo Luật Dân sự, các tổ chức tín dụng không được cho vay với lãi suất cao gấp rưỡi lãi suất cơ bản.

Chú ý: lãi suất này NHTM áp dụng cho những doanh nghiệp => quyết định chi phí lãi vay của doanh nghiệp . Ngoài ra còn là khoản chi phí lãi phải trả của nhà đầu tư với những hoạt động Margin => do đó sự thay đổi trong lãi suất cơ bản sẽ ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán.

Lãi suất tiền gửi: là mức lãi suất NHTM công bố để trả cho người cho vay nhằm mục đích huy động nguồn vốn cho hoạt động cho mình. Lãi suất này dựa trên lãi suất cơ bản, tuy nhiên mức lãi suất này không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản.

Lãi suất cho vay: là mức lãi suất mà NHTM tính khi cho vay, nó cũng dựa trên mức lãi suất cơ bản. Tuy nhiên không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản. 

Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng: là mức lãi suất cho vay qua lại lẫn nhau giữa các NHTM, thông qua thị trường liên NH.

VD: NHTW giám sát hoạt động của các NHTM, Hằng ngày NHTW sẽ giám sát tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các NHTM nếu NH nào thiếu hụt nguồn vốn để đảm bảo cho hoạt động thanh khoản của mình thì phải đi vay thông qua các NHTM khác, sẽ phát sinh lãi suất liên NH

Những yếu tố tác động đến sự thay đổi của lãi suất

Ảnh hưởng của cung cầu tiền tệ: Lãi suất là giá cả sử dụng vốn vì vậy bất kỳ sự thay đổi nào của cung và cầu hoặc cả cung và cầu tiền tệ không cùng một tỷ lệ đều sẽ là thay đổi mức lãi suất trên thị trường. có thể tác động vào cung cầu trên thị trường vốn để thay đổi lãi suất trong nền kinh tế cho phù hợp với mục tiêu muốn duy trì sự ổn định của lãi suất thì sự ổn định của thị trường vốn phải được đảm bảo vững chắc.

Khi lạm phát được dự đoán tăng trong một thời kỳ nào đó, lãi suất sẽ có xu hướng tăng. Điều này là xuất phát từ mối quan hệ giữa lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa và để duy trì lãi suất thực không đổi, tỷ lệ lạm phát tăng đòi hỏi lãi suất danh nghĩa phải tăng lên tương ứng. Mặt khác, công chúng dự đoán lạm phát tăng sẽ dành phần tiết kiệm của mình cho việc dự trữ hàng hoá hoặc những dạng thức phi tài sản khác như vàng, ngoại tệ mạnh hoặc đầu tư vốn ra nước ngoài nếu có thể. Tất cả những điều này làm giảm nguồn cho vay và gây áp lực tăng lãi suất trên thị trường

Ảnh hưởng của bội chi ngân sách: Bội chi ngân sách ở trung ương và địa phương trực tiếp làm cho cầu tiền tăng và làm tăng lãi suất. Sau nữa, bội chi ngân sách sẽ tác động đến tâm lý công chúng về gia tăng mức lạm phát và sẽ gây áp lực tăng lạm phát. Thông thường, Chính phủ thường tài trợ cho thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành trái phiếu. Lượng cung trái phiếu trên thị trường tăng lên làm cho giá trái phiếu có xu hướng giảm và lãi suất thị trường có xu hướng tăng. Mặt khác, do tài sản có của NHTM tăng ở khoản mục trái phiếu chính phủ, dự trữ vượt mức giảm nên lãi suất ngân hàng cũng sẽ tăng.

Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái kỳ vọng: Khi đồng nội tệ yếu, bị những sức ép lớn do những dao động của các đồng ngoại tệ mạnh thì tâm lý phổ biến của người dân là coi ngoại tệ mạnh như một trong những loại tài sảntiết kiệm an toàn. Chẳng hạn, khi hiện tượng đô la hoá xảy ra, người dân sẽ ồ ạt chuyển sang tiết kiệm bằng ngoại tệ cụ thể là đô la Mỹ. Làm như vậy người gửi hưởng lợi kép gồm lãi suất tiền gửi và sự lên giá của đồng đô la Mỹ. Sự chuyển dịch này tạo ra sự khan hiếm nội tệ ở các NHTM và buộc các ngân hàng này phải tăng lãi suất tiền gửi đồng nội tệ để huy động cho vay nền kinh tế. Như vậy, khi xây dựng chính sách lãi suất cần phải xem xét đến khía cạnh tỷ giá để giảm bớt mức chênh lệch giữa lợi tức lãi suất tiền gửi nội tệ và ngoại tệ hay lãi suất cho vay nội tệ và ngoại tệ. Điều này giúp giảm bớt sự dịch chuyển không mong đợi từ tiền gửi nội tệ sang đô la khi đồng đô la lên giá.


Yếu tố khác: Ngoài những yếu tố trên, sự thay đổi của lãi suất còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về đời sống xã hội khác như tình hình về kinh tế, chính trị cũng như những biến động tài chính quốc tế như các cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trên thế giới, các luồng vốn đầu tư ra vào đối với các nước...

Lãi suất thay đổi tác động đến thị trường chứng khoán

Khi NHNN tăng lãi suất thì điều này không tác động ngay lập tức vào thị trường chứng khoán, tác động trực tiếp đó là các ngân hàng sẽ chịu chi phí cao hơn khi vay tiền từ NHNN. Sau đó các cá nhân trong nền kinh tế với các khoản vay sẽ bị tác động kế tiếp, đặc biệt với những cá nhân vay với lãi suất thả nổi. Điều này có thể khiển mọi người hạn chế chi tiêu vì chi phí cao hơn => doanh thu của các doanh nghiệp thấp đi. Do đó các công ty, doanh nghiệp bị tác động gián tiếp bởi việc tăng lãi suất như là kết quả của hành vi tiêu dùng của các cá nhân trong nền kinh tế. Nhưng không chỉ có vậy, các doanh nghiệp cũng đi vay tiền từ ngân hàng để phục vụ cho hoạt động kinh doanh, khi các khoản này trở nên đắt đỏ hơn nó tác động trực tiếp đến dòng tiền của doanh nghiệp ảnh hưởng và cuối cùng thì lợi nhuận bị giảm sút. => giá cổ phiếu sẽ giảm đi.

- Một phương pháp để định giá một công ty là phương pháp chiết khấu dòng tiền DCF, bạn chiết khấu các dòng tiền ước lượng trong tương lai về hiện tại và lấy tổng số tiền đó chia cho số cổ phiếu lưu hành. Mức giá này khác nhau bởi các kỳ vọng của khác nhau của nhà đầu tư vào công ty tại các thời điểm khác nhau. Do những kỳ vọng khác nhau này, họ sẽ có các quyết định khác nhau mua, bán hoặc nắm giữ cổ phiếu đó, tùy theo nhận định mỗi người.

- Nếu một công ty đang trong tình trạng tăng trưởng kém hoặc lợi nhuận không hấp dẫn, do chi phí nợ cao hoặc doanh thu thấp, khi đó dòng tiền tương lai sẽ giảm. Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá cổ phiếu công ty sẽ thấp đi.Đầu tư vào thị trường chứng khoán là một phương thức đầu tư có phần mạo hiểm hơn các hình thức khác Nếu NHNN tăng lãi suất thì các chứng khoán khác với mức lãi suất mới ấn định như tín phiếu hay trái phiếu chính phủ sẽ được xem như những kênh đầu tư hấp dẫn hơn và thường được xem là có tỉ suất sinh lời tăng thuận chiều với lãi suất thị trường. Do đó dòng vốn có thể chuyển sang kênh đầu tư khác làm cho giá cổ phiếu bị giảm.


Lượt xem
1 Tổng lượt xem
1 Lượt xem của thành viên
0 Lượt xem công cộng
Hành động
0 Thích
0 Không thích
0 Bình luận
Chia sẻ trên mạng xã hội
Chia sẻ liên kết
Chia sẻ qua mail

Vui lòng đăng nhập để chia sẻ webpage theo email.